خانه / استراتژی / آغاز راه مسئولیت اجتماعی سازمان

آغاز راه مسئولیت اجتماعی سازمان

مسئولیت اجتماعی سازمان

شاید یکی از دشواری‎های بحث از مسئولیت اجتماعی سازمان (Corporate Social Responsibility) در ایران این است که آن را بسیار آرمانی می‎پندارند. با آنکه چنین مفاهیمی نزدیک به ده سال است که در کشورمان مطرح شده‎اند، هنوز بسیاری با چشم تردید به آن‌ها می‎نگرند و این آموزه‎ها را دور از شرایط کسب‎وکار ایران می‎دانند. این گفته را بسیار می‎شنویم: “البته مسئولیت اجتماعی سازمان در جای خود بسیار کارساز است، ولی انتظار پرداختن به آن در شرایط کنونی نابجاست” و “این قبیل تفنن‎جات! در جایی دیگر (بخوانید خارجه) طرح شده‎اند و بیشتر به کار خود آن‌ها می‎آیند”. در کنار آن دلایلی هم آورده می‎شود که فاصله پرنشدنی ایران با خارجه را نشان دهند و بگویند هنوز برخی چیزها برای ما خیلی زود است.

بااین‌همه می‎توان ادعا کرد که هر شرکتی، در هر جای جهان و البته ایران، به درجاتی نیازمند پرداختن به جامعه است و حتی مسئولیت اجتماعی می‎تواند عاملی ارزش‎افزا برای سازمان‎ها به شمار آید. بهبود تصویر شرکت، افزایش ارزش نشان تجاری، رضایت کارکنان، رشد پایدار و کاهش هزینه‎ها در بلندمدت از مزایایی است که شرکت‎های بسیاری با بهره‎گیری از آموزه‎های مسئولیت اجتماعی سازمان به آن دست یافته‎اند. در این راستا چند پیشنهاد مطرح می‎شود که می‎تواند نقطه شروع مناسبی برای بسیاری از شرکت‎های تعالی‎جوی ایرانی باشد:

  1. تأکید بر مزیت‎های مشخص و پرهیز از شعارزدگی: پیش‎نیاز بهره‎گیری از مزایای مسئولیت اجتماعی، پرهیز از شعارزدگی و جستجوی مزیت‎های مشخص برای شرکت است. باید به این پرسش پرداخت: در کدام زمینه‎های کاری باید رابطه شرکت با جامعه را بهبود داد. پرداختن به مسئولیت اجتماعی بدون تعیین این مزیت‎های مشخص و تنها با شعارهای کلی راه به‌جایی نمی‎برد. برای روشن شدن بحث اجازه دهید به ذکر یک نمونه ایرانی موفق بپردازیم: یکی از شرکت‎های معدنی در بیانیه استراتژیک خود “ایجاد ارزش برای سهامداران” را مأموریت اصلی سازمان دانسته‎ است. چنین صراحتی در بیان دلیل وجودیِ سازمان اندکی غریب است؛ شرکت‎های ایرانی اغلب “پرداختن به همه ذینفعان”، “ارزش‎افزایی برای جامعه” و گزاره‌های شعاری ازاین‌دست را در مأموریت خود می‎گنجانند. در نگاه اول به نظر می‎رسد که شاید شرکت بالا دغدغه پرداختن به اجتماع و مسئولیت‎پذیری در برابر آن را ندارد و همان رویکرد سودآوری به هر قیمت را دنبال می‎کند. اما هنگامی‌که به سیاست‎های  کلان آن می‎پردازیم: “گزینش تکنولوژی‎های دوستدار طبیعت”، “بهره‎گیری از نیروهای بومی”، “توانمندسازی محلی” و مانند آن که همه در راستای برنامه‎های کسب‎وکار سازمان تدوین شده‎اند ، نتیجه متفاوت است. این شرکت بدون غرق شدن در شعارهای رایج و مدگرایی توانسته است همسویی مناسبی میان کار اصلی خود و جامعه برقرار کند.
  1. تدوین منشور مسئولیت اجتماعی سازمان: گام‎ نخست برای بسیاری از شرکت‎های ایرانی تدوین منشور مسئولیت اجتماعی سازمان (CSR Charter) است که حوزه‎های کلیدی رابطه‎ی سازمان با اجتماع را مشخص می‎کند. شرکت‎ها با چنین سندی می‎توانند به اجماعی مؤثر برای برنامه‎ریزی‎های آینده برسند و مسئولیت خود در برابر جامعه را معنا کنند. هرچند نباید از یاد برد که مشارکت مدیران ارشد در تدوین سند، خلاصه و ساده بودن، پرهیز از شعارهای کلی و پیش‎بینی جلسات بازنگری برای بهره‎گیری مناسب از منشور مسئولیت اجتماعی سازمان اهمیت فراوانی دارند.
  2. بهره‎گیری از چارچوب‎های شناخته‌شده: اصل کلیدی در مسئولیت اجتماعی سازمان این است که هر شرکت باید تفسیر خاص خود را از آن داشته باشد و نسخه‎ای بومی‎شده از آن را به دست دهد.  اما برای شرکت‎هایی که تازه به این مفاهیم پرداخته‌اند، بهره‎گیری از چارچوب‎های شناخته‌شده بسیار کارساز و الهام‌بخش است، سیگما (SIGMA)، ملکول (Molecule)، رینبواسکر (RainbowScore) نمونه‎ای از این چارچوب‎هایند.
  3. همکاری با انجمن‎های مسئولیت اجتماعی سازمان: عضویت در انجمن‎هایی که امکان تبادل تجربه درباره مسئولیت اجتماعی سازمان را فراهم می‎آورند اهمیت فراوانی دارد. آشنایی با دیدگاه‎های تازه، نمونه‎های کاربردی و پروژه‎های مشترک از مزایای این انجمن‎هاست. افزون بر نمونه‎های خارجی مانند CSR Asia، در ایران هم انجمن‎های مسئولیت اجتماعی سازمان فعالیت می‎کنند که می‎تواند نقطه شروع مناسبی برای بسیاری از شرکت‎های ایرانی باشند.
  4. ارزیابی سیاست‎های مسئولیت اجتماعی سازمان: در بسیار از سازمان‎ها که به تازگی به مسئولیت اجتماعی پرداخته‎اند، سازوکار مناسبی برای ارزیابی کارایی و کارآمدی سیاست‎های این حوزه تدوین نشده است؛ اغلب تنها هزینه‎های اجرایی آن‌ها (برای نمونه میزان کمک مالی به خیریه‎ها و نهادهای فرهنگی) ثبت می‎شود ولی اثر آن‌ها کمتر اندازه‎گیری می‎شود.

ازآنجاکه پیش‎نیاز مدیریت مؤثر، اندازه‎گیری درست است، بجاست همزمان با صورت‌بندی سیاست‎ها در حوزه مسئولیت اجتماعی سازمان، سازوکاری هم برای اندازه‎گیری اثر آن‌ها تدوین شود. در همین راستا پیشنهاد می‎شود اگر نمی‎توانید برای یک سیاست، شاخص مناسبی تعریف کنید، آن سیاست به کار شما نمی‎آید و باید رهایش سازید.

تنها با تعریف شاخص‎ها و سنجه‎های درست است که سازمان می‎توان مسئولیت خود در برابر جامعه را به‌درستی به انجام رساند و از منافع آن در کسب‎وکار خود بهره‎مند شود.

این ها را هم ببینید

خداحافظی با ساعت کاری

افسانه‌های کسب و کار: خداحافظی با ساعت کاری در نت فلیکس

  شاید تعداد کمی از ما، تجربه استفاده از سرویس‌های نت فلیکس را داشته باشیم؛ ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *